Tập luyện sức bền và hệ thống sinh sản: tổng quan về đáp ứng sinh lý, các giả thuyết và khuyến nghị lâm sàng

Abstract

Tập luyện sức bền có liên quan đến những thay đổi đáng kể trên hệ thống sinh sản, đặc biệt ở vận động viên (VĐV) nữ. Bài tổng quan này tổng hợp các bằng chứng về sự thích ứng của hệ thống sinh sản với tập luyện sức bền, tập trung vào các cơ chế cơ bản, hậu quả lâm sàng và các khuyến nghị dựa trên bằng chứng thông qua quan sát mô tả, tổng quan tường thuật, tổng hợp các nghiên cứu điển hình và hiện đại về tập luyện sức bền để làm sáng tỏ cơ chế. Kết quả: Các rối loạn sinh sản bao gồm từ thiếu hụt giai đoạn hoàng thể (gặp ở 48-79% VĐV có kinh nguyệt đều) đến vô kinh. Hậu quả lâm sàng chính bao gồm vô sinh, loãng xương và tăng nguy cơ chấn thương do căng thẳng xương. VĐV nam cũng có nguy cơ tương tự, với tình trạng giảm nội tiết tố và suy giảm mật độ xương do năng
lượng dự trữ thấp. Bằng chứng hiện tại bác bỏ giả thuyết về tỷ lệ mỡ cơ thể. Các nghiên cứu có kiểm soát cho thấy năng lượng dự trữ thấp trực tiếp phá vỡ trục hạ đồi - tuyến yên - sinh dục ở cả hai giới, dẫn đến rối loạn chức năng sinh sản. Kết luận: Rối loạn chức năng sinh sản ở VĐV sức bền chủ yếu do năng lượng dự trữ thấp, không phải do căng thẳng vận động. Điều này có ý nghĩa quan trọng trong dự phòng và quản lý. Khuyến nghị: VĐV, huấn luyện viên, bác sĩ cần ưu tiên cân bằng năng lượng và sử dụng các công cụ sàng lọc để bảo vệ sức khỏe sinh sản và hệ cơ xương, cũng như phát hiện sớm hội chứng thiếu hụt năng lượng tương đối trong thể thao.